“ဆေးတွေ အများကြီးသောက်ရင် ကျောက်ကပ်ထိမှာ ကြောက်လို့.. သွေးမတိုးတဲ့နေ့ဆို ဆေးမသောက်ဘဲ နေလိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားမျိုး မိတ်ဆွေတို့ ကြားဖူးကြမှာပါ။
တကယ်ရော သွေးကျဆေးတွေက လူကို ဒုက္ခပေးနေတာလား။ ဆရာဝန်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ရှင်းပြချင်ပါတယ်။
၁။ ဆေးတိုင်းမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ရှိပါတယ်။ မှန်ပါတယ်။ ဘယ်ဆေးမဆို Side Effect ဆိုတာ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ –
* Amlodipine သောက်ရင် ခြေမျက်စိလေးတွေ ရောင်တတ်တယ်။
* Enalapril သောက်ရင် ချောင်းခြောက် ဆိုးတတ်တယ်။�ဒါပေမဲ့ ဒီဆိုးကျိုးတွေက အသက်အန္တရာယ် မရှိပါဘူး။ ဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ပြီး ဆေးပြောင်းလိုက်ရင် ပျောက်သွားတဲ့ ကိစ္စတွေပါ။
၂။ ဆေးထက် ပိုကြောက်စရာကောင်းတာက “သွေးတိုးရောဂါ” ပါ
သွေးကျဆေးသောက်လို့ ကျောက်ကပ်ပျက်တာ ရှားပါတယ်။ ဆေးမသောက်ဘဲ သွေးပေါင်ချိန်တွေ တက်နေတာကို ပစ်ထားလိုက်မှသာ…
* ကျောက်ကပ်က အလုပ်ပိုလုပ်ရပြီး ပျက်စီးမယ်။
* ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်ပြီး လေဖြတ်မယ်။
* နှလုံးကြီးပြီး မောမယ်။�ဒါတွေက ဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုကြောက်ဖို့ ကောင်းပါတယ်။
၃။ သွေးကျဆေးတွေက ကျောက်ကပ်ကို မဖျက်ဆီးပါ။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) နဲ့ အမေရိကန် နှလုံးရောဂါအဖွဲ့အစည်း (AHA) တို့ရဲ့ သုတေသနတွေအရ သွေးကျဆေးတွေ ပုံမှန်သောက်သုံးပေးခြင်းက ကျောက်ကပ်ကို အကာအကွယ်ပေးကြောင်း တွေ့ရှိပါတယ်။
-ကျောက်ကပ်ကို ကာကွယ်ပေးခြင်း: ကျောက်ကပ်ဆိုတာ သွေးကြောလေးတွေ သန်းပေါင်းများစွာနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ သွေးပေါင်ချိန် အရမ်းများနေတဲ့အခါ အဲဒီ သွေးကြောလေးတွေ ပေါက်ပြဲ၊ ပျက်စီးပြီး ကျောက်ကပ် အလုပ်မလုပ်တော့တာ (Kidney Failure) ဖြစ်လာပါတယ်။ သွေးကျဆေးက သွေးဖိအားကို ချပေးတဲ့အတွက် ကျောက်ကပ်ကို “ပျက်စီးခြင်းကနေ ကာကွယ်ပေးတာ” ဖြစ်ပါတယ်။
-အထူးပြု သွေးကျဆေးများ (ACEi/ARBs): ဆရာဝန်တွေ ပေးလေ့ရှိတဲ့ Enalapril, Losartan စတဲ့ သွေးကျဆေးတွေဟာ သွေးပေါင်ချပေးရုံသာမက ကျောက်ကပ်ထဲက ပရိုတင်းဓာတ် (အသားဓာတ်) ယိုစိမ့်မှုကိုပါ တားဆီးပေးလို့ “ကျောက်ကပ်ကို အကာအကွယ်ပေးသော ဆေးများ (Renoprotective drugs)” လို့တောင် ဆေးပညာမှာ တရားဝင် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အကြံပြုချက်
* သွေးကျဆေးကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားတဲ့အတိုင်း ရက်မပျက် သောက်ပါ။
* ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ဆေးဖြတ်တာ၊ ဆေးလျှော့တာ လုံးဝ မလုပ်ပါနဲ့။
* တကယ်လို့ နေရခက်တဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုခုရှိရင် ဆရာဝန်ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောပြပါ။ အဆင်ပြေမယ့် ဆေးကို ပြောင်းပေးပါလိမ့်မယ်။
* သွေးတိုးရှိသူတွေဟာ တစ်နှစ်ကို အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ်တော့ ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာ (Serum Creatinine) သွေးဖောက်စစ်ဆေးပါ။
* ရေများများသောက်ပါ၊ အငန် (ဆား) လျှော့စားပါ။
* သွေးကျဆေးနဲ့ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးတွေကို ဆရာဝန်ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ တွဲမသောက်ပါနဲ့။
“ဆေးသောက်ရမှာ မကြောက်ပါနဲ့။ သွေးတိုးရောဂါကို ပေါ့ဆမိလို့ နောက်ဆုံး ကျောက်ကပ်ဆေးရတဲ့အဆင့် ရောက်သွားမှာကိုသာ ကြောက်ပါ” လို့ သတိပေးချင်ပါတယ်။
#Hypertension #BloodPressureMeds #HealthEducationMyanmar #သွေးတိုးရောဂါ #ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ #ကျောက်ကပ်
